कञ्चनरूप ।. वर्षमा एकपटक, त्यो पनि केवल एकै दिन। वैशाख १ गते बिहान चुपचाप फुल्ने र साँझ पर्नासाथ ओइलाएर हराउने दुर्लभ सुनाखरी -जंगली अर्किड_ ले फेरि रुपनगरलाई चर्चामा ल्याएको छ।
कञ्चनरूप–९ स्थित नवराज पोखरेलको आँपको बोटमा करिब दुई दशकदेखि नियमित रूपमा फुल्दै आएको यो फूल अहिले स्थानीय पहिचानकै प्रतीक बन्न थालेको छ। बिस्तारै यसलाई “रुपनगरको आफ्नै सलेश फूलबारी” भनेर चिनाउने प्रयास पनि सुरु भएको छ, किनकि यसको प्रकृति र सांस्कृतिक विश्वास सिरहाको प्रसिद्ध सलेश फूलबारीसँग धेरै हदसम्म मिल्दो देखिन्छ।
स्थानीय शान्त अधिकारीका अनुसार, “हामीले सधैं अरू ठाउँको महत्व देख्यौं, तर आफ्नै ठाउँको विशेषता चिनाउन ढिलो गर्यौं। यो फूलले हाम्रो पहिचान स्थापित गर्न सक्छ।”
यस फूलको सबैभन्दा रोचक पक्ष यसको समयमै सीमित जीवनचक्र हो। सलेश फूलबारीमा जस्तै, यहाँ पनि फूल फुल्ने दिन र समय स्थिर छ—न कुनै फेरबदल, न कुनै अनिश्चितता। वैशाख १ गते नै फुल्ने र केही घण्टामै हराउने यो दृश्यले स्थानीयमा धार्मिक र सांस्कृतिक अर्थ झन् गहिरो बनाएको छ।
जनविश्वासअनुसार, सिरहामा फूल फुल्नु राजा सलेशको उपस्थितिसँग जोडिन्छ भने रुपनगरमा पनि यो सुनाखरीलाई वीरपुरुष सहलेशको जीवनगाथासँग सम्बन्धित मानेर हेर्ने गरिन्छ। विशेषगरी दुसाद समुदायमा यो फूलप्रति श्रद्धा र आस्था विशेष देखिन्छ।
फूल फुल्ने बगैंचाको आसपास पनि धार्मिक महत्वका स्थलहरू छन्। नजिकै नारायण विष्णुको मन्दिर रहेको छ भने केही दूरीमै रहेको धारापानी क्षेत्रको सहलेश पिडिया पनि ऐतिहासिक र धार्मिक दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिन्छ। पिडियामा रहेका ढुङ्गाका पिरा सम्बन्धी किंवदन्ती—जसले बोकेर लैजान खोज्दा अनिष्ट हुने—अझै स्थानीय जनजीवनमा जीवित छ।
यति धेरै विशेषता हुँदाहुँदै पनि, रुपनगरको यो ‘एक दिनको फूल’ अझै व्यापक रूपमा चिनिन सकेको छैन। संरक्षण, अध्ययन र प्रचारप्रसारको अभावले यसको पहिचान सीमित दायरामै खुम्चिएको छ।
स्थानीयहरूको विश्वास छ—यदि सिरहाको सलेश फूलबारीजस्तै यस क्षेत्रको व्यवस्थापन र प्रवर्द्धन गर्न सकियो भने, रुपनगर पनि मधेश प्रदेशकै एक प्रमुख धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्य बन्न सक्छ।
अन्ततः, यो सुनाखरी केवल एउटा फूल होइन। यो समयको सीमाभित्र बाँधिएको सौन्दर्य, विश्वास र पहिचानको कथा हो—जसलाई जोगाउन सकियो भने, भोलिका पुस्ताका लागि अमूल्य सम्पदा बन्न सक्छ।
