कञ्चनरूप । दशैँ, तिहार र छठ पर्वलाई नेपाली बजारमा व्यापार व्यवसायको मुख्य सिजन मानिन्छ। तर, यस वर्ष चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा पनि सप्तरीको कञ्चनपुर बजारमा व्यवसायीहरूले अपेक्षाअनुसार व्यापार गर्न सकेका छैनन्। बजारमा मानिसहरूको चहलपहल देखिए पनि पसलमा ग्राहकको उपस्थिति र खरिदबिक्री भने उत्साहजनक छैन।
व्यवसायीहरूका अनुसार उपभोक्ताको कमजोर क्रयशक्ति, आर्थिक सुस्तता र बढ्दो अनलाइन व्यापारका कारण परम्परागत बजारको कारोबार प्रभावित भएको छ। बजारमा मानिसहरूको आवतजावत देखिनु र उनीहरूले सामान खरिद गर्नु फरक विषय बनेको छ। उपभोक्ताहरू बजारसम्म पुगे पनि आवश्यक सामान मात्रै किन्ने, खर्च कटौती गर्ने र पहिलेको तुलनामा कम खरिद गर्ने प्रवृत्ति बढेको व्यवसायीहरूको अनुभव छ।
कञ्चनपुर बजारका व्यापारी राजेश गुप्ता यस वर्षको व्यापारबाट सन्तुष्ट छैनन्। उनका अनुसार अघिल्ला वर्षमा दशैँ, तिहार र छठ पर्वको समयमा कपडा पसलमा ग्राहकको घुइँचो लाग्ने गर्थ्यो। चाडपर्व नजिकिँदै जाँदा बजारमा किनमेलको छुट्टै रौनक देखिन्थ्यो। तर, यस वर्ष त्यस्तो उत्साह देखिएको छैन।
‘अघिल्ला वर्षमा चाडपर्वका बेला कपडा किन्ने ग्राहकको भीड लाग्थ्यो। यस वर्ष व्यापार निकै सुस्त छ,’ गुप्ताले भने।
उनका अनुसार खुला सीमाका कारण सीमापारि नेपाली बजारभन्दा केही सस्तोमा सामान पाइने हुँदा स्थानीय व्यवसायीले प्रतिस्पर्धाको चुनौती पनि सामना गर्नुपरेको छ। त्यसमाथि सर्वसाधारणको आर्थिक अवस्था कमजोर हुँदा उपभोक्ताले पहिले जस्तो खुलेर खर्च गर्न सकिरहेका छैनन्।
अर्का व्यापारी प्रकाश गुप्ताको अनुभव पनि उस्तै छ। अघिल्ला वर्षमा चाडपर्वका बेला राम्रो कारोबार हुने विद्युतीय सामग्रीको बिक्रीसमेत यस वर्ष घटेको उनले बताए। उपभोक्ताको खर्च गर्ने क्षमता कमजोर हुँदा बजारमा माग घटेको उनको बुझाइ छ।
अनलाइन व्यापारले पनि परम्परागत बजारलाई चुनौती
स्थानीय व्यवसायीले व्यापार घट्नुको अर्को कारणका रूपमा सामाजिक सञ्जालमार्फत बढिरहेको अनलाइन व्यापारलाई पनि लिएका छन्। फेसबुक, टिकटक र इन्स्टाग्रामजस्ता माध्यमबाट सामानको प्रचारप्रसार, अर्डर र होम डेलिभरीको सुविधा बढ्दै जाँदा उपभोक्ताले पसलसम्म पुगेर सामान खरिद गर्नुपर्ने बाध्यता कम हुँदै गएको छ।
सामाजिक सञ्जालमै सामानको तस्बिर, मूल्य र विशेषता हेर्ने, विक्रेतासँग सम्पर्क गर्ने र घरमै सामान मगाउने प्रवृत्तिले किनमेलको शैली परिवर्तन गरिरहेको छ। यसले उपभोक्तालाई सहजता दिए पनि भाडा, कर्मचारी र अन्य सञ्चालन खर्च बेहोरेर पसल चलाइरहेका स्थानीय व्यवसायीका लागि प्रतिस्पर्धा थप कठिन बनाएको छ।
परम्परागत पसलमा ग्राहक कुरेर बस्ने व्यवसायीका अगाडि अब सामाजिक सञ्जालमा आकर्षक प्रचार गर्ने, प्रतिस्पर्धी मूल्यमा सामान उपलब्ध गराउने र घरसम्मै सामान पुर्याउने अनलाइन विक्रेतासँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
यद्यपि, अनलाइन व्यापारकै कारण स्थानीय बजारको कारोबार घटेको ठोस तथ्यांक उपलब्ध छैन। कमजोर क्रयशक्ति, आर्थिक सुस्तता, सीमापारिको बजारसँगको प्रतिस्पर्धा र किनमेलको बदलिँदो शैलीले संयुक्त रूपमा व्यापारमा प्रभाव पारेको हुन सक्ने व्यवसायीहरूको आकलन छ।
चाडपर्वको सिजनमै व्यवसायी चिन्तित
सामान्यतया चाडपर्वमा नयाँ कपडा, जुत्ता, विद्युतीय उपकरण तथा घरायसी सामग्रीको बिक्री बढ्ने अपेक्षा गरिन्छ। यही समयलाई लक्षित गरेर व्यवसायीहरूले सामानको मौज्दात बढाउने र बढी कारोबार हुने आशा राख्ने गर्छन्। तर, ग्राहकको मागअनुसार बिक्री नहुँदा लगानी गरेको रकम समयमै उठाउन नसकिने चिन्ता उनीहरूमा देखिएको छ।
कञ्चनपुर बजारमा यस वर्ष देखिएको व्यापारिक मन्दीले स्थानीय व्यवसायीलाई आफ्नो व्यापार शैली बदल्नुपर्ने संकेत पनि दिएको छ। उपभोक्ताको बदलिँदो रुचि र प्रविधिको प्रयोगलाई आत्मसात् गर्दै सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रचारप्रसार, उचित मूल्य, गुणस्तरीय सामान र ग्राहक सेवामा ध्यान दिनुपर्ने चुनौती उनीहरूका सामु छ।
चाडपर्वको समयमा बजारमा चहलपहल देखिनु मात्रै व्यापार फस्टाएको संकेत होइन। उपभोक्ताको हातमा खर्च गर्ने पैसा, सामान किन्ने क्षमता र बजारप्रतिको विश्वास बलियो भए मात्रै कारोबार बढ्न सक्छ। त्यसैले कञ्चनपुर बजारको अहिलेको सुस्तताले एउटा प्रश्न खडा गरेको छ—चाडपर्वको रौनक बजारमा देखिए पनि उपभोक्ताको खल्तीमा किन देखिन सकेको छैनर ?
